بصیرت خوشاب – در ادبیات سیاسی معاصر ایران، مفهوم «مثلث زر، زور و تزویر» که توسط دکتر علی شریعتی به عنوان نمادی از مکانیسمهای استبداد و ستم توصیف شده، همواره یادآوریکننده چگونگی همافزایی نیروی فیزیکی، منافع اقتصادی و ایدئولوژیهای فریبنده در حفظ قدرت است.
این سه ضلع – زور به معنای سرکوب و نیروی قهری، زر به عنوان ثروت و منابع مالی، و تزویر به عنوان ابزارهای تبلیغاتی و ایدئولوژیک برای توجیه دو ضلع دیگر – در طول تاریخ، بارها در شکلگیری و تداوم نظامهای استبدادی نقش ایفا کردهاند.
برای نمونه، میتوان به ریشههای تاریخی فرقه وهابیت اشاره کرد که طبق برخی روایات و اسناد تاریخی، با حمایتهای استعماری بریتانیا در قرن هجدهم میلادی شکل گرفت و به سرعت به تهدیدی برای جوامع مسلماننشین، از جمله در عراق، تبدیل شد.
در آن دوران، وهابیون با تکیه بر زور نظامی و تزویر ایدئولوژیک، حملاتی را علیه جوامع شیعهمذهب آغاز کردند که هدف آن، تضعیف وحدت اسلامی بود. با این حال، فقدان ضلع سوم – زر یا منابع اقتصادی پایدار – مانع از تثبیت کامل این ساختار میشد. کشف چاههای نفت در شبهجزیره عربستان در اوایل قرن بیستم، این خلأ را پر کرد و با تزریق ثروت عظیم، مثلث را کامل نمود؛ رویدادی که به گفته مورخان، زمینهساز گسترش نفوذ و رویدادهای پیچیدهای در تاریخ منطقه شد.
این مثال تاریخی، نه تنها درسهایی از پویایی قدرت ارائه میدهد، بلکه هشداری است درباره خطرات تکمیل چنین مثلثی در هر زمینهای.
در شرایط کنونی ایران، با نزدیک شدن به انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا – که ثبتنام داوطلبان آن به زودی آغاز میشود و برگزاری اصلی انتخابات در اوایل سال آینده خواهد بود این مفهوم را، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.
در حالی که فرآیند رسمی ثبتنام هنوز آغاز نشده، گزارشها حاکی از آن است که برخی از افراد علاقهمند به نامزدی، فعالیتهای تبلیغاتی زودهنگامی را در دستور کار قرار دادهاند؛ از جمله حضور در مراسمهای مذهبی و عزاداری، تعامل با گروههای اجتماعی مانند کارگران و حتی برگزاری جلسات حمایتی در میان اقشار آسیبپذیر جامعه.
این تحرکات، هرچند ممکن است با نیت خیر همراه باشد، اما طبق قوانین انتخاباتی و دستورالعملهای هیئت نظارت میتواند مرزهای مقررات را به چالش بکشد و بر فضای رقابتی سالم تأثیرگذار باشد.
قانون مطبوعات و مقررات مرتبط، بر ممنوعیت هرگونه توهین، افترا یا تبلیغات خلاف واقع تأکید دارد و رسانهها را موظف به حفظ حرمت نامزدها و جلوگیری از محتوای مغایر با شأن انتخابات میکند
در این میان، و با احترام به اصول حقوقی و اخلاقی، دو یادآوری دوستانه برای مسئولان و علاقهمندان به عرصه خدمترسانی ضروری به نظر میرسد:
نخست، همان ضربالمثل قدیمی که میگوید «کسی که موز میخورد، پوست آن را زیر پای خود نمیاندازد»؛ یعنی هر اقدامی باید با در نظر گرفتن عواقب آن برای خود و جامعه همراه باشد.
دوم، مردم آگاه جامعه، از بسیاری امور مطلعاند و انتظار دارند مسئولان، با شفافیت و تحرک سازنده، به جای نادیده گرفتن واقعیتها، گامهای مؤثری برای حفظ عدالت و سلامت فرآیندهای انتخاباتی بردارند.
جزئیات بیشتر از این رویدادها و تحلیلهای تکمیلی، در گزارشهای آتی بصیرتخوشاب ارائه خواهد شد.
انتخابات شوراها، به عنوان یکی از ارکان مردمسالاری دینی، فرصتی است برای تقویت وحدت و خدمترسانی واقعی؛ فرصتی که نباید با سایههای گذشته یا تحرکات ناهماهنگ، کمرنگ شود.
